کتابخانه طب سنتی ایران

پایگاه جامع طب سنتی ایران با فعالیت تحت نظارت دانشگاه شاهد ، یک مرکز دانشگاهی می باشد. این مسئله سبب شده که اساتید دانشگاهی در این مرکز از بیان و انتشار مطالب غیر علمی همواره خوداری نمایند.

با توجه به غنای علمی بالای طب سنتی ایران اساتید مرکز تحقیقات طب سنتی در تلاش هستند تا بتوانند منابع غنی این طب را احیا و بازنویسی کنند. از مجموعه کتاب هایی که بازنویسی شده است برخی کتاب های تخصصی و برخی عمومی به حساب می آیند. این تلاش ارزشمند در چهارچوب طرحی به نام " احیای میراث مکتوب طب سنتی" انجام می گیرد.

کتاب هایی که تاکنون از این طرح بدست آمده برخی تالیف و برخی بازنویسی از کتب مرجع طب سنتی می باشند. در نظر داریم بخشهایی از هر کتاب را در سایت کتابخانه ی طب سنتی ایران قرار دهیم.

کتابخانه ی طب سنتی ایران علاوه بر این که معرفی اجمالی از کتاب های طرح احیای میراث مکتوب طب سنتی را در بر دارد ، لیست کتاب های موجود در کتابخانه ی درمانگاه طب سنتی ایران -زیر نظر دانشگاه شاهد- را نیز در بر دارد .

علاوه بر این موارد ، کتابخانه ی طب سنتی ایران  در بردارنده نسخ خطی بسیار ارزشمندی می باشد که نام آنها در این سایت قرار خواهد گرفت تا امکان دسترسی به این کتاب های ارزشمند برای علاقمندان فراهم گردد.

 
بخش پنجم: معرفي يك گياه دارويي مفيد بجاي كورتيزون براي معالجة رماتيسم حاد

معرفي يك گياه دارويي مفيد بجاي كورتيزون براي معالجة رماتيسم حاد

 


در سال 1946 ميلادي دانشمندان پزشكي با تجسسات و تحقيقات عديده دريافتند كه در مبتلايان به رماتيسم، قسمت قشر غدد فوق كليه[1] ضخيم شده و عملكرد آن تا اندازه‏اي دچار وقفه مي‏گردد لذا گفتند از همان جايي كه درد شروع شده بايد از همان جا هم در رفع آن كوشيد. در نتيجة همين فكر، كندال و هنش در سال 1947 ترشح قسمت قشر غدد فوق كليه را كه بعدها به نام كورتيزون معروف گشت در اقسام رماتيسم تجويز كردند اما چون داروي مزبور بسيار گران‌قيمت بود و ناچار براي معالجة كامل يك بيمار در مدت يك‌سال مي‎بايست 14000 حيوان را بكشند تا كورتيزون تهيه شود و اين امر غير عملي بود، لذا دانشمندان مجبور به تجسس و تحقيق از راه‌هاي ديگر شده و سرانجام موفق به ساختن كورتيزون به طور مصنوعي و به مقدار زيادي گرديدند و ما مضار اين كورتيزون مصنوعي را شرح داديم.

مقارن همين احوال بعضي از دانشمندان در مقام تحقيق بر‌آمدند كه آيا كورتيزون در گياهان و يا ساير مواد موجود در طبيعت يافت مي‏شود يا خير؟ پس از جستجوي بسيار، گياهي در منطقة ليبريا (Liberia) يافتند كه داراي كورتيزون بود ولي چون اساساً از يك قرن به اين طرف فكر غلطي در دِماغ بشر جاي‌گير شده كه اگر مفيدترين و مؤثرترين مواد دارويي نيز در يك گياه پيدا شود باز بايد متوسل به ساختن داروهاي مزبور از طريق شيميايي در آزمايشگاه شوند لذا چندان اعتنايي به گياهان محتوي كورتيزون ننمودند و پس از تهيه كورتيزون مصنوعي، رشتة تحقيقات در گياهان را رها كردند.

شكي نيست اگر گياهي در طبيعت يافت شود كه داراي كورتيزون بوده و يا محتوي موادي باشد كه غدد فوق كليه را وادار به ترشح كورتيزون نمايد، بر خوردن كورتيزون كه مصنوعاً در لابراتوارها ساخته مي‏شود ترجيح خواهد داشت زيرا:

اولاً ساختمان و تشكيلات مواد مختلف موجود در يك گياه طوري ترتيب داده شده كه با طبيعت بدن انسان سازگارتر بوده و اثرات مواد عامل موجود در آن گياه براي معالجة بيماري‌ها به مراتب بهتر از شرايطي است كه مواد مزبور را از آن گياه استخراج كرده و به تنهايي مصرف نمايند چه هر مادة دارويي ضمن فوايدي كه دارد داراي مضاري نيز هست و طبيعت با پيش‏بيني‏هاي قبلي، تركيبات گياهان را طوري آفريده كه مضار مواد مؤثر دارويي موجود در آن‌ها خود به خود تعديل مي‏گردد.

ثانياً اگر گياهان دارويي همان‌طور كه در طبيعت هست مصرف شود علم طب و داروسازي از وضع مبتذل و تجاري كنوني خارج شده و به حال عادي و طبيعي خود بر‌خواهد گشت و اين دلال‌بازي‌ها، زد و بندها و غوغاي داروهاي اختصاصي كه جهاني را به صدا در آورده و افتضاح آن همه جا بر ملا شده و جان و مال مردم را دستخوش خطرات مسلّم قرار داده است از بين خواهد رفت ولي چون مؤسسات عظيم دارويي بهره‏هاي گزافي كه از راه تجارت دارو به دست مي‌آورند، از طريق گياهان دارويي نمي‏توانند به دست آورند لذا انظار جهانيان را دايماً متوجه داروهاي ساخت لابراتوار كرده و به طور غير مستقيم اهميت و مقام گياهان دارويي را در نظر مردم پايين مي‏آورند و تنها علت بي‏ارزش جلوه كردن گياهان دارويي در حال حاضر همين مسئله است و بس.

اكنون كه اين مقدمه معلوم شد، گوييم عدة زيادي گياه در طبيعت يافت مي‏شود كه چه به علت وجود كورتيزون در آن‌ها و چه به علل ديگر، براي معالجة انواع رماتيسم حاد و مزمن مفيد هستند. يكي از آن‌ها بيد است كه به عربي آن را خلاف و به زبان فرانسوي Saule و به لاتين آن را Salix گويند و يك نوع از آن كه به بيد سفيد (Salix alba) معروف است داراي خواص ضد رماتيسم مي‏باشد.

خاصيت اصلي بيد كه پوست آن در طب مصرف مي‏شود اين است كه التهاب و ورم را از بين مي‏برد و مي‏دانيم كه كورتيزون و آسپيرين نيز عيناً همين تأثير را داشته و به واسطة خواص ضدالتهابي كه دارند در معالجة رماتيسم يعني التهاب مفاصل مفيد واقع مي‏شوند. در تمام كتاب‌هاي درمان‎‏شناسي كنوني نوشته شده است كه ساليسيلات دوسود بهترين داروي معالج رماتيسم است و آسپيرين نيز كه نام شيميايي آن اسيد استيل ساليسيليك بوده و يكي از مشتقات ساليسيلات دوسود مي‏باشد اثري شبيه به ساليسيلات دوسود دارد. نكته قابل توجه اين است كه تا كنون با وجود ترقيات شگرف علم طب، هيچ دارويي پيدا نشده است كه به اندازة تركيبات مزبور در معالجة رماتيسم مؤثر واقع گردد. اينك بايد بدانيم كه علت حسن تأثير ساليسيلات دوسود اين است كه داروي مزبور منشأ طبيعي دارد زيرا ساليسيلات دوسود را از ماده‏اي به نام ساليسين گرفته‏اند و ساليسين را در سال 1830 ميلادي شخصي به نام لروكس از پوست بيد استخراج كرده است.

پزشكان قديم ايران قرن‌ها قبل از اين، به خواص ضد التهابي پوست بيد آگاه بوده و آن را براي معالجة رماتيسم به كار مي‏بردند و پزشكان اروپا نيز به پيروي از پزشكان قديم، پوست بيد را تا اوايل قرن بيستم براي همين منظور تجويز مي‏نمودند. چنان‌كه در كتاب پزشكي‌نامه تأليف مرحوم ناظم‏الاطبا كه در سال 1899 ميلادي به طبع رسيده و مشتمل بر يك دوره قرابادين اروپايي است ضمن شرح خواص پوست بيد مي‏نويسد: «در دفع رماتيسم مفصلي حاد چون در هر دو يا سه يا چهار ساعت فاصله 2 گرم استعمال نمايند قوي‏الاثر است».

شكي نيست كه منافع و فوايد پوست بيد از نظر معالجة رماتيسم به مراتب بر ساليسيلات دوسود و آسپيرين و يا كورتيزون ترجيح دارد ولي نظر به اين‌كه تبليغات قوي مؤسسات دارويي كه در اطراف فرآورده‏هاي خود هياهو بر پا كرده و دايماً نام داروهاي معجزه‌آساي جديدي را وِرد زبان‌ها ساخته‏اند در ايجاد حس تجددخواهي مردم تأثير به سزايي كرده است لذا اگر در زمان حاضر طبيبي مشغول معالجة يك بيمار مبتلا به رماتيسم حاد به وسيلة پوست بيد يا نظاير آن شود مسلّماً مورد تمسخر همكاران قرار گرفته و همه جا او را شماتت و سرزنش كرده، خواهند گفت در قرن اتم كه دنيا به سرعت برق پيش مي‏رود ديگر نمي‏توان با پوست بيد بيماران را معالجه كرد. به اين جهت نه يك پزشك حاضر است پوست بيد در نسخه تجويز كند و نه يك بيمار حاضر است مدت زماني مرتباً خود را تحت درمان با پوست بيد قرار دهد.

اين قضيه منحصر به كشور ما يا ساير كشورهاي آسيايي نيست بلكه در قلب متمدن‏ترين كشورهاي اروپا و آمريكا نيز طرز تفكر مردم از نظر تجددخواهي چنين است. همان گونه كه قبلاً خوانديد كه شوراي تحقيقات طبي انگلستان، براي اين‌كه يك عده از بيماران مبتلا به رماتيسم را فقط به وسيله آسپيرين معالجه كند، قرص‌هاي آسپيرين را رنگ كرد تا معلوم نشود چه دارويي است و اثر روحي در بيماران ايجاد نكند. مقصود از اين اثر روحي چه بوده؟ اين بوده است كه اگر به بيماران مي‏گفتند ما مي‏خواهيم مدت سه ماه شما را فقط با قرص آسپيرين معالجه كنيم، آن‌ها مسلّماً قبول نكرده و مي‏گفتند چگونه با وجود داروهاي جديدالاكتشاف و معجزه‌آساي نوين، آسپيرين كه يك داروي ساده و پيش پا افتاده است مي‏تواند جايي براي خود باز كند و با داروهايي كه شهرت جهاني يافته قابل قياس باشد.

ولي به هرحال اين آزمايش به عمل آمد و ثابت كرد كه آسپيرين مي‏تواند با كورتيزون به خوبي رقابت كند و شكي نيست كه اگر بار ديگر شوراي تحقيقات طبي انگلستان نظير اين آزمايش را در مورد دسته ديگري از بيماران مبتلا به رماتيسم به عمل آورد اين دفعه نيمي از آنان را با آسپيرين يا كورتيزون و نيم ديگر را با پوست بيد معالجه كند معلوم خواهد شد كه فوايد و اثرات پوست بيد معادل با آن داروها بلكه بهتر از آن‌ها مي‏باشد.

البته چون مجلة ما طبي نيست، نمي‏تواند معالجة امراض را به تفضيل بيان دارد و فقط به همين اندازه اكتفا مي‏كند كه راهي جديد پيش پاي محققين و متجسسين باز كرده و جاده را براي درمان امراض به وسيلة عوامل ساده و طبيعي صاف نمايد و ‌الّا بيماري رماتيسم و يا اصولاً هر بيماري ديگر به علل مختلف بروز مي‏كند و براي هر علتي معالجات خاصي لازم است. مثلاً گاهي ورم لوزة چركي باعث بروز حملات رماتيسم مي‏‏گردد، در اين صورت تا وقتي كه چنين لوزه‏اي را قطع نكند رماتيسم معالجه نمي‏شود.

منظور ما از اين بحث اين است كه در مواردي كه بايد كورتيزون يا ساليسيلات دوسود يا آسپيرين داد مي‏توان پوست بيد را هم با همان موفقيت تجويز كرد. به اين جهت به جامعه پزشكان پيشنهاد مي‏كنم كه با كمال بي‏پروايي و بدون واهمه از شماتت و سرزنش اين و آن، در بيماران مبتلا به رماتيسم حاد هر سه ساعت يك مرتبه 2 گرم پوست بيد را تجويز نموده و اثرات مفيد آن را ملاحظه فرمايند و بهتر اين است كه پوست شاخه‏ها و ساقه‏هاي نازك بيد را گرفته خشك كرده و نرم كوبيده به كار برند.

با توجه به مشاهدات و تجاربي كه در اين سال‌هاي اخير استادان و پزشكان نامور جهان كرده‏اند بدين نتيجه مي‏رسيم كه مشاهدات و تجارب علماي قديم پزشكي و مخصوصاً ابن‌سينا را در قلمرو مفردات پزشكي ناديده نمي‏توان گرفت زيرا به تجربه ثابت شده است كه اولاً خود گياه طبي و اصلي داراي خواصي است كه گاهي برتري و امتياز آن را بر مواد مستخرجه و عصاره‏ها و اسانس‏ها مسلّم مي‏كند و چه بسا نتايج درخشاني در معالجة بيماران به ما مي‏دهد كه با تجويز مواد مؤثر سنتتيك نمي‏توان به دست آورد. ثانياً در بیش‌تر موارد تجارب فيزيولوژيكي و شيميايي كه اخيراً در گياهان طبی به عمل‌ آمده، اغلب نتيجة آن‌ها تأييد نظر علماي قديم است (اقتباس از سخنراني آقاي دكتر عباس نفيسي استاد دانشكدة پزشكي تهران در جشن هزاره ابن سينا).

با پيشرفت‏هاي طب جديد مسلّم شده است كه داروهاي موجود در طبيعت اعم از گياهي يا حيواني به صورت قابل جذب‏تر، موافق‏تر با طبع انسان بوده و مسلّماً اثراتشان با اثرات مواد سنتزي كه اكثراً مغاير طبع مي‏باشد اختلاف دارد. وانگهي در بسياري از مواد طبيعي مادة مؤثر يكي نبوده و متعدد است و از مجموع عوامل مزبور، اثر درماني مستفيد مي‏شود بنابراين بايد كوشش كرد و داروهاي شِقِّ اخير را به جامعه پزشكان شناساند و بيماران را از منافع و فوايد آن‌ها بهره‏مند ساخت (قسمتي از مقاله آقاي دكتر ابوتراب نفيسي استاد دانشكده پزشكي اصفهان دربارة اصلاح وضع پزشكي و داروسازي در ايران).

در معالجة انواع رماتيسم‏هاي مزمن، نگارندة اين سطور پس از بيست سال تحقيق و تجربه و مقايسة داروهاي گوناگون جديد و قديم با يكديگر، بالاخره روي‌هم رفته تأثير حَب زير را بهتر از ساير داروها يافتم و تجويز آن را به تمام پزشكان ايران توصيه مي‏كنم:

اشق، مقل ‏ازرق، مرمكي، سكبينج، صبرزرد، هليلة‏سياه، سورنجان مصري، از هر كدام به مقدار مساوي، حب‌هاي يك نخودي ساخته، روزي 10 حب به تدريج ميل نمايند.

شرح جزئيات خواص هر يك از اين داروها از حوصلة اين مقاله بيرون است ولي مي‏توان به تفصيل خواص هر يك را بيان داشت. چنان‌كه قبلاً فوايد و منافع اشق را ذكر كرديم و گفتيم كه يكي از موارد استعمال آن به عقيدة اطباي قديم ايران، معالجة ورم مفاصل و عرق‌النسا بوده و جمعي از پزشكان اروپا، از جمله شنيدر (Schneider) نيز آن را در رماتيسم مزمن با موفقيت به كار مي‏برده است و حتي سختي مفصل مچ يك نفر بيمار را كه در اثر شكستگي استخوان پيدا شده بود با ضماد اشق (گوم آمونياك) بهبود بخشيده است. علت حسن تأثير اشق در اين مورد اين است كه ورم و التهاب مفصل را از بين مي‏برد و به عبارت ديگر محلل اورام است. گفتيم كه هر گاه احتقان (Congestion) يا التهاب (Inflammation) در بافت‏ها و اعضای بدن پيدا شود و اين امر به طول انجامد، كم‏كم عضو مزبور سفت شده و نسجِ تصلبي در آن پيدا مي‏شود و اين پديده در رماتيسم مزمن یا ساير بيماري‌هاي مزمن بروز مي‏كند.

اشق به طور خوراكي در حَب يا شربت، تدريجاً تصلب و التهاب مزمن مفصل را كم كرده و در تخفيف دردهاي رماتيسمي مؤثر واقع مي‏شود. هم‌چنين مقل ازرق، سكبينج، سورنجان و ساير داروهاي موجود در حَب فوق‏الذكر نيز همين تأثير را داشته و تا كنون در هزاران بيمار مبتلا به رماتيسم به تجربه پيوسته و مفيد واقع شده است.


[1] غدد فوق كليه داراي دو قسمت متمايز از يكديگر است: قسمت قشري و قسمت مركزي. قسمت قشري ماده‏اي بنام كورتين و قسمت مركزي ماده‏اي به اسم آدرنالين ترشح مي‏كند هر كدام از اين دو ماده آثار و خواص حياتي متعدد و مهمي در بدن انسان و حيوانات دارد.

 
فراخوان طراحی لوگوی مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایرانی

 

فراخوان طراحی لوگوی مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایرانی

از آنجایی که مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایرانی دانشگاه شاهد در تاریخ 21/10/89 از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجوز تأسیس خود را اخذ نموده است، لذا از علاقمندان به طب سنتی و رشتۀ هنر و طراحی دعوت می‌شود تا با شرکت در طراحی لوگوی این مرکز یادگاری از خود بر جای گذارند.

لوگوی مورد نظر باید دربردارندۀ موارد ذیل باشد

  • طب سنتی ایران
  • گیاهان دارویی
  • کارآزمایی بالینی

عزیزان می‌توانند آثار خود را تا تاریخ 3/2/1391‎ به آدرس الکترونیکی آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید ارسال و یا به نشانی تهران- میدان انقلاب- خیابان کارگر شمالی- بین فرصت و نصرت- پلاک 1471 ساختمان ستاد مراکز تحقیقاتی دانشگاه شاهد مراجعه نمایند.

تلفن تماس برای کسب اطلاعات بیشتر: 66464321 و 66464320 -021

ضمناً به طرح برگزیده لوح سپاس و هدیۀ ارزنده‌ای اعطا خواهد شد.

 

با سپاس و دعای خیر

دکتر محسن ناصری

رئیس مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایران

 
توسعه برای ایرانیان وب سایت جومینا.

اطلاعیه

دوره های آموزشی ماساژ:

18 و 19 مهرماه

تئوری - عملی

خانم دکتر گلجاریان

آقای دکتر مجاهدی

تلفن ثبت نام:

09197163570

اطلاعات بیشتر، کلیک نمایید!

جستجو...

ورود به سایت