کتابخانه طب سنتی ایران

پایگاه جامع طب سنتی ایران با فعالیت تحت نظارت دانشگاه شاهد ، یک مرکز دانشگاهی می باشد. این مسئله سبب شده که اساتید دانشگاهی در این مرکز از بیان و انتشار مطالب غیر علمی همواره خوداری نمایند.

با توجه به غنای علمی بالای طب سنتی ایران اساتید مرکز تحقیقات طب سنتی در تلاش هستند تا بتوانند منابع غنی این طب را احیا و بازنویسی کنند. از مجموعه کتاب هایی که بازنویسی شده است برخی کتاب های تخصصی و برخی عمومی به حساب می آیند. این تلاش ارزشمند در چهارچوب طرحی به نام " احیای میراث مکتوب طب سنتی" انجام می گیرد.

کتاب هایی که تاکنون از این طرح بدست آمده برخی تالیف و برخی بازنویسی از کتب مرجع طب سنتی می باشند. در نظر داریم بخشهایی از هر کتاب را در سایت کتابخانه ی طب سنتی ایران قرار دهیم.

کتابخانه ی طب سنتی ایران علاوه بر این که معرفی اجمالی از کتاب های طرح احیای میراث مکتوب طب سنتی را در بر دارد ، لیست کتاب های موجود در کتابخانه ی درمانگاه طب سنتی ایران -زیر نظر دانشگاه شاهد- را نیز در بر دارد .

علاوه بر این موارد ، کتابخانه ی طب سنتی ایران  در بردارنده نسخ خطی بسیار ارزشمندی می باشد که نام آنها در این سایت قرار خواهد گرفت تا امکان دسترسی به این کتاب های ارزشمند برای علاقمندان فراهم گردد.

 
ضايعات آشكار در ظاهر بدن، فصد، حجامت، قي و اسهال

مقاله نهم

ضايعات آشكار در ظاهر بدن، فصد، حجامت، قي و اسهال

 

مقاله نهم در شانزده باب است.

باب اول: ريزش مو

اگر موهاي سر، محاسن، ابروها و پلك‌ها ريزش كرد بيمار را مجبور به قي كردن كن تا معده‌اش پاك شود، پس از آن تأمل كن چنانچه بدن بیمار امتلاء داشته باشد و نبض وي عظیم و ادرارش سرخ يا زرد پُررنگ بود وي را فصد كن آنگاه تا زمان بهبودي حب ایارج ميل كند و نان سفيد مرغوب و گوشت‌هاي سبك استفاده كند و بيمار را از خوردن لبنيات، خرما و غذاهاي شور و تیز و همچنین مباشرت جنسی پرهیز ده.

اما چنانچه علائم خون در بيمار آشكار نبود، فصد نكن بلكه فقط دستورات ديگر را اعمال كن.

اما درمان غلبة گرمي و نيز خشکی و شکستگی مو از راه تنقيه بدن و سر، امكان‌پذير است و چنانچه خفيف شد بهتر است موها را ـ‌ اگر موی سر باشد‌ـ بتراشد و سر را با خطمي، بوره و برگ هلیله بشويد. از جمله راه‌هاي ريشه‌كني موخوره مداومت بر روغن‌مالی هر شب است مگر آنكه مانعي در كار باشد.

 


باب دوم: برطرف كردن کلف و نمش

چنانچه يكي از اين عوارض به نحو مفرطي پيش آيد، اگر بدن امتلاء داشته باشد فصد كن و جوشانده افتيمون و غاريقون بده و بر موضع عارضه، تخم تره‌تیزک مالش ده تا پوست وي را زخم كند و پوست مرده جدا گردد. پس از آن اگر زخم‌ها بهبودي يافت آثار آن با مالش بادام تلخ و روغن موم درمان مي‌شود و علاوه بر آن خوردن غذاهاي معتدل توصيه مي‌شود.

 

باب سوم: قوبا و سعفه

درمان را اين‌گونه آغاز كند: فصد، جوشانده هلیله و اصلاح تغذیه. سپس موضع را با اين دارو بمالد: هسته هلیله زرد و كابلي و نيز برگ پودر شده شیرین‌بیان را گرفته همراه با سركه، روغن و موم بر روي موضع بمالد و غذاي بيمار تلطيف شود.

 

باب چهارم: بهق

چنانچه بيماري در مرحله اوليه (قبل از استحکام مرض) باشد براي نوع سفيد آن درمان را با قي كردن توسط خربق سفید آغاز كند و براي نوع سياه آن با ايجاد اسهال توسط خربق سیاه درمان را شروع كند.

در نوع خفيف آن كافي است بدن را تنقيه كند. براي سفيد از لوغاديا و يا از ایارج جالينوس و براي سياه آن رگ را فصد كند و جوشانده افتیمون استفاده کند. خوراكش را باید تلطيف كند و هر روز صبح به جز روز دارو گرفتن، ناشتا به گرمابه رود و بدن بيمار را با معجون تهيه شده از فلفل و عسل ماساژ دهد.

 

باب پنجم: خارش

روزانه با استفاده از حبّ صبر، هلیله و مصطكي مزاج بيمار را به نحو ملايمي روان كند. چنانچه امتلائي در بدن بيمار مشاهده شود فصد كند و پس از آن دوباره مزاجش بنحو ملايم روان گردد چنانچه رگ‌هايش تنقيه شد دائما گرمابه رود و بدنش را با اُشنان سبز ماساژ دهد تا زماني كه بهبودي يابد همچنين خوراكش گوشت سبك یا نان مرغوب باشد و از شراب و مباشرت جنسي منع شود.

 

باب ششم: آبله، سرخک، شري، حصف

درمان آبله و سرخک پس از ظهور علائم تب و بثورات، نوشيدن آب‌جو (ماءالشعیر) و ميل کردن عدس پوست كنده و نوشيدن آب انار املس مخلوط با روغن گل است. چند قطره گلاب در چشمان بیمار چكانده شود، اگر مزاج بيمار روان شد آب آرد جو داده شود و عدس سرخ كرده آميخته با آرد جو و شیره و رب میوه‌ها ميل كند. پس از آنكه بثور نضج پيدا كرد با طرفا و برگ گل، دود داده شود و بر روي بستر بيمار پودر گل‌سرخ و مورد بپاشند و چنانچه تب بيمار فرو نشيند و مزاج وي سفت شود خوردن جوجه با آب‌غوره يا آب انار توصيه شود.

اما براي درمان عارضه شري كافي است بيمار در آب گرم بنشيند و خوراكش را تلطيف كند و چنانچه عارضه ادامه يابد و مقاوم گردد با فصد و استفاده از جوشانده هلیله درمان شود.

اما در مورد حصف (خشک‌ریزه یا جرب یابس) بهتر است براي درمانش آب سرد بر روي آن ريخته شود و با گلاب شستشو گردد.

 

باب هفتم: زگيل‌ها

چنانچه يكي دو تا باشد با دواء حادّ سوزانده شود اما اگر بيش از آن بود ابتدا بايد مزاج بيمار را با افتيمون روان كرد سپس آب‌پنیر (ماءالجبن) و پس از آن آب روغن سرکه همراه با جوشانده زردآلو داده شود.

باب هشتم: دمل‌ها

براي درمان بايد حُضُض خيس خورده در گلاب به مدت سه روز را بر روي دمل نگه دارند چنانچه بزرگ شود نضج پيدا مي‌كند پس از آن مرهم تخم مرو[1] سفید و اسفرزه را كوبيده سپس انجير را با شير جوشانده و همه را با هم به خوبي مخلوط كنند تا یک دست شود آنگاه دمل را با آن ضماد كرده و مقداری روغن سرکه نيز به بيمار خورانده و ضماد شود.

 

باب نهم: ورم اطراف ناخن

چنانچه تورمي در اطراف ناخن ايجاد شود بهترين كار فصد است و اگر مانعي براي فصد وجود داشت، خوراك بيمار تلطيف شده و مقدار آن نيز كم شود. بعلاوه پنبه آغشته به روغن بنفشه بر روي ناخن بكشد و مدام انگشتان خود را در روغن بنفشه فرو برد، اگر در موضع تورم، نقطه سفيدي ظاهر شد انگشتان را با شرابِ گرم و روغن کنجد ضماد كنند.

 

باب دهم: پوسته کردن عصب و سرانگشتان

اگر شقاق آشكار و باز بود اين درمان كافي است: عنبر خام را گرفته و شقاق را با آن بسته سپس يك برگ از كاغذ روي آن گذاشته تا ترميم شود. اما اگر شقاق سطحی بود روغن، موم و كتيرای سوده روي آن بمالد.

 

باب يازدهم: سوختگي

در صورت سوختگی روغن گل خام بر روي موضع ماليده شود تا از شدت سوزش آن كم شود سپس روي آن برگ گل بپاشند، اين كار كفايت مي‌كند. اما چنانچه جراحت و ترشح دارد براي درمانش استفاده از ترکیب مرداسنگ سبز، روغن و موم كفايت استفاده كنند.

 

باب دوازدهم: مسموميت

در مورد همه مسموميت‌هاي خوراكي بهترين درمان در صورت بقاي عامل سم در معده اين موارد است: قي كردن با آب، خوردن شير و کرة [حیوانی] تا پاک شدن معده.

اما اگر عامل سمي به روده‌ها برسد با تركيبي از روغن‌ها حقنه شود و اگر در بدن منتشر شده باشد با اسهال خفيف خارج گردد.

اما تمام سخن در مورد هر نوع گزش سمي: بايد مراقب بود تا محل گزش جوش نخورد و محل زخم با نمك و سير و چربي ضماد شود تا از محل زخم چرك لازم خارج شده سپس با مرهم‌های مناسب درمان شود.

باب سيزدهم: فصد

فصد درمان بسيار مؤثري براي بدنهاي درشت و افراد پرخور است[2]. رگهايي كه معمولاً مورد فصد قرار مي‌گيرند رگ‌هاي آرنج هستند، همه اين رگ‌ها از ريشه واحدي نشأت مي‌گيرند. فصد هر يك از اين رگ‌ها می‌‌تواند جايگزين فصد ديگري باشد با اين حال تفاوتي از اين جهت دارند كه اگر موضع بيماري در ناحيه سر باشد فصد قيفال نافع‌تر از فصد باسليق است اگرچه فصد باسلیق هم به حد قیفال هم می‌رسد و چنانچه عارضه در قسمت پایین تنه باشد بالعكس است اگرچه فصد قیفال هم به حد فصد باسلیق می‌رسد. اما رگ اكحل تركيبي از قيفال و باسليق است و منافع هر دو رگ را دارد.

 

باب چهاردهم: حجامت

حجامت خونگيري از بدن از طريق مكش و با قوه قهريه است و اثر آن ضعيف است.

موثرترين نوع حجامت، حجامت دو ساق است كه براي عارضه‌هاي پایین‌تنه مفيد است اما حجامت اخدعين، كتف‌ها و نقره براي بالاتنه مفيد است چه اينكه حجامت سُرین براي عارضه‌هاي مياني بدن نافع است.

 

باب پانزدهم: اسهال و حقنه

اسهال ملایم و معتدل يكي از اسباب سلامتي به حساب مي‌آيد و بر سه گونه است:

گونه‌اي از آن خلط بلغم را پاك مي‌كند، اين اسهال را با تربد، غاريقون، حب‌النيل، شحم‌حنظل و امثال آن ایجاد مي‌كنند.

گونه‌اي ديگر براي پاكسازي خلط صفراست و با هلیله زرد، سقمونيا و امثال آن ایجاد مي‌شود.

و گونه‌اي از آن براي پاكسازي سودا به كار مي‌آيد كه با هلیله سياه، افتيمون، بسفایج، اسطوخودس و امثال آن، ایجاد مي‌شود.

حقنه نيز براي پاكسازي سريع شكم و روده‌ها به كار مي‌آيد.

 

باب شانزدهم: قي

قي كردن دو نوع است: يكي از طريق دارو که در این نوع، قي كردن قوي كه جايگزين اسهال است رخ می‌دهد و بيشتر با خربق سفید و جوزالقئ انجام می‌شود. اين نوع قي كردن خطرناك است زيرا چه بسا باعث خفه شدن فرد و مرگ او مي‌شود.

نوع ديگري از قي كردن با انواع خوراكي‌ها و داروهای هم‌قوة خوراكي‌ها صورت مي‌گيرد. اين نوع قي كردن براي پاكسازي معده و اندامهاي مجاور مثل سر، طحال و امعای متصل به پایین معده بكار مي‌رود.

 

 

 


[1]. در متن عربی المر الابیض آمده که صحیح نیست و به مرو اصلاح شد.

[2]. در اینجا از واژة الأبدان الدّق استفاده شده که از نظر مفهوم لغوی و طبی همخوانی ندارد. احتمالاً الرّف به معنای درشت‌اندام و فربه بوده است. بهرحال ابتلای به بیماری دقّ و یا لاغری شدید از موارد منعِ فصد است.

 
فراخوان طراحی لوگوی مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایرانی

 

فراخوان طراحی لوگوی مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایرانی

از آنجایی که مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایرانی دانشگاه شاهد در تاریخ 21/10/89 از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مجوز تأسیس خود را اخذ نموده است، لذا از علاقمندان به طب سنتی و رشتۀ هنر و طراحی دعوت می‌شود تا با شرکت در طراحی لوگوی این مرکز یادگاری از خود بر جای گذارند.

لوگوی مورد نظر باید دربردارندۀ موارد ذیل باشد

  • طب سنتی ایران
  • گیاهان دارویی
  • کارآزمایی بالینی

عزیزان می‌توانند آثار خود را تا تاریخ 3/2/1391‎ به آدرس الکترونیکی آدرس ایمیل جهت جلوگیری از رباتهای هرزنامه محافظت شده اند، جهت مشاهده آنها شما نیاز به فعال ساختن جاوا اسكریپت دارید ارسال و یا به نشانی تهران- میدان انقلاب- خیابان کارگر شمالی- بین فرصت و نصرت- پلاک 1471 ساختمان ستاد مراکز تحقیقاتی دانشگاه شاهد مراجعه نمایند.

تلفن تماس برای کسب اطلاعات بیشتر: 66464321 و 66464320 -021

ضمناً به طرح برگزیده لوح سپاس و هدیۀ ارزنده‌ای اعطا خواهد شد.

 

با سپاس و دعای خیر

دکتر محسن ناصری

رئیس مرکز تحقیقات کارآزمایی بالینی طب سنتی ایران

 
توسعه برای ایرانیان وب سایت جومینا.

اطلاعیه

دوره های آموزشی ماساژ:

18 و 19 مهرماه

تئوری - عملی

خانم دکتر گلجاریان

آقای دکتر مجاهدی

تلفن ثبت نام:

09197163570

اطلاعات بیشتر، کلیک نمایید!

جستجو...

ورود به سایت